دیابت چیست

ديا بت ( مرض قند )

 

ديابت چيست ؟

به بالابودن مداوم قند خون بيماري ديابت گفته مي‌شود كه در واقع بعلت  ناكافي‌بودن ميزان انسولين خون اين مشكل ايجاد مي شود. انسولين هورموني است كه از لوزالمعده ترشح شده و براي سوخت و ساز گلوكز كه مهم‌ترين قند در بدن است لازم مي باشد. در واقع وقتي انسولين به حد كافي در بدن توليد نشود يا گيرنده هاي آن در سطح سلولها كم شوند، قند توانايي ورود به داخل سلولهاي بدن و مصرف شدن جهت توليد انرژي را ندارد و در خون مي‌ماند و اين زمان است كه گفته مي‌شود قند خون بالا رفته است .  

براساس آمارهاي سازمان جهاني بهداشت تا سال 2025، تعداد مبتلايان به ديابت در جهان به 333 ميليون نفر مي‌رسد. اين آمار نشان مي‌دهد كه ديابت در كشورهاي توسعه‌يافته تا 42 درصد و در كشورهاي در حال توسعه تا 170 درصد افزايش مي‌يابد. مطالعات نشان مي‌دهد سبك زندگي در ايجاد بيماري ديابت بيش از ساير عوامل نقش دارد. با افزايش شهرنشيني سبك زندگي به سمت عدم تحرك مناسب، تغذيه نامناسب و مصرف غذاهاي آماده پيش رفته است .

 

انواع ديابت :

ديابت نوع 1 : در افرادي كه به هر دليلي لوزالمعده ، انسولين ترشح نمي‌كند يا ميزان اندكي انسولين مي‌سازد، فرد به ديابت نوع يك مبتلا مي‌شود. بدن اين افراد نمي‌تواند از قند خون استفاده كند، بنابراين فرد لاغر شده و براي ادامه زندگي حتما بايد انسولين تزريق كند.

ديابت نوع 2 : كه شايع‌تر هم هست، هورمون انسولين از لوزالمعده ترشح مي‌شود، اما ميزان آن ناكافي است يا سلول‌هاي بدن به آن واكنش ندارند. اين بيماري معمولا با مصرف دارو‌هاي كاهش دهنده قند خون و در مواردي تزريق انسولين كنترل مي‌شود

ديابت بارداريديابت بارداري :  مربوط به چند ماهه آخر دوران بارداري است  و معمولاً سابقه خانوادگي در ابتلا به آن نقش دارد. كاهش و محدود كردن دريافت قندهاي خالص و افزايش تعداد وعده‌هاي غذاو كاهش حجم وعده‌ها از جمله عوامل بهبود بخش مي‌باشند. در واقع اين ديابت مختص به دوران بارداري زنان است ولي حدود 5 تا 10? از اين زنان بلافاصله يا مدتها پس از بارداري ، ديابت آنها به ديابت نوع دو تبديل مي‌شود .

.آنچه در بسياري از موارد بيماران ديابتي را دچار عوارض مي‌كند، ناآگاهي از ميزان قند خون است. اين مساله بخصوص در بيماران ديابت نوع 2 كه علائم پرسر و صدايي ندارد و بيماري كم‌كم خود را نشان مي‌دهد، بيشتر ديده مي‌شود. به عبارت ديگر گاهي فرد از بيماري خود اطلاع ندارد و پس از صدمه ديدن اعضايي مانند كليه، چشم و... بعلت بالا بودن قند خون ، به مراكز درماني براي معالجه مراجعه مي كند .

ديابت خود را چگونه نشان مي‌دهد؟

وقتي انسولين به حد كافي در بدن توليد نشود يا گيرنده هاي آن در سطح سلولها كم شوند، قند توانايي ورود به داخل سلولهاي بدن و مصرف شدن جهت توليد انرژي را ندارد و در خون مي‌ماند و اين زمان است كه گفته مي‌شود قند خون بالا رفته است.

چنانچه دوبار قند خون ناشتاي شما( FBS ) بالاتر از 126 باشد ويا دوبار قند خون غيرناشتاي (BS  ) شما بالاتر از 200 باشد ديابت قطعي است.

 ازجمله علائم ديابت عبارتند از :

1- تشنگي مفرط
2- گرسنگي مفرط
3- ادرار زياد و مكرر ( بخصوص شبها )
4- زخم يا خونريزي كه دير بهبود مي‌يابد
5- پوست خشك و خارش‌دار
6- كاهش وزن بدون دليل
7- تار شدن بينايي
 
8- خواب آلودگي و خستگي غيرمعمول
9- خواب رفتن و سوزن‌سوزن شدن دست و پا
10- عفونت مكرر قارچي در پوست، لثه‌ها و دستگاه تناسلي زنانه

با وجود اين بايد دانست اين علائم در بيماران ديابت نوع 2 آنقدر تدريجي است كه گاهي خود فرد هم متوجه آنها نمي‌شود. بنابراين پزشكان توصيه مي‌كنند افرادي كه در معرض خطر بيشتري براي ابتلا به ديابت هستند براي بررسي و معاينه بايد به صورت دوره‌اي (حداقل سالي يك بار) به پزشك مراجعه كنند.

 

چه كساني در معرض ابتلا هستند

وجود سابقه ابتلا به ديابت در اعضاي خانواده

افراد چاق؛ بعلت امكان مقاومت به انسولين بدليل وزن بالا و نيز افزايش بافت چربي افراد مسن (بالاي 40 سال )؛ به دليل كاهش توليد انسولين

سابقه ابتلا به ديابت در دوران بارداري بخصوص زنان داراي نوزاد بالاي 5/4 كيلوگرم در حين تولد

 

چگونه براي ديابت تست مي‌شويد ؟

چنانچه دوبار قند خون ناشتاي شما( FBS ) بالاتر از 126 باشد ويا دوبار قند خون غيرناشتاي (BS) شما بالاتر از 200 باشد ديابت قطعي است. اگر قند كمتر از 100باشد شما ديابت نداريد. و اگر بين 100 تا 126 باشد احتمال ديابت در شما وجود دارد و شما بايد تست تحمل گلوكز (GTT ) را انجام بدهيد.

 

عوارض ديابت

تحقيقات دقيق نشان داده است كه هرچه شما بهتر ميزان قند خونتان را كنترل نماييد، احتمال كمتري دارد كه به عوارض و مشكلات آن گرفتار شويد

1-    عوارض كليوي : در افراد ديابتي، بعلت تجمع قند خون در رگهاي كوچك كليه، كليه ها دچار صدمه مي‌گردند. اين وضعيت شبيه به ايجاد يك سوراخ بزرگ در يك چاي صاف كن مي‌باشد. در اين حالت، موادي كه بايد بطور طبيعي در بدن حفظ شوند، از طريق ادرار از بدن خارج مي شوند.

2- گرفتاری اعصاب بواسطه اختلال در خونرسانی ، و یا بواسطه وارد آوردن صدمه مستقیم به عصب بعلت بالا بودن قند خون

-   اعصاب حرکتی: می تواند منجر به از دست رفتن فعالیت عضلات کوچک دستها یا پاها شود. در چنین مواردی انگشتان پاها به سمت بالا چنگ می شوند و انگشتان دستها هم ضعیف می گردند.

-    اعصاب حسی: ابتدا باعث حساس شدن و درد پاها شود اما بتدریج پاها بی‌حس شده و هیچ حسی را متوجه نمی‌شود و ایجاد عارضه پای دیابتی را می نماید که در دراز مدت موجی قطع عضو می گردد.

3-توانایی جنسی : بخاطر داشته باشیم که ناتوانی جنسی می تواند به غیر از مشکلات بدنی، بعلت مشکلات روانی نیز ایجاد شود، خواه شما به دیابت مبتلا باشید یا نباشید. بنابراین تمام مشکلات جنسی خود را با پزشک در میان بگذارید تا او بتواند درمان مناسب را برای شما انتخاب نماید.

4- گرفتاگرفتاری شریانها : مبتلایان به مرض قند در معرض خطر ابتلاء به سفت و سخت شدن دیواره رگها و شریانهای بزرگ هستند که می تواند موجب سکته قلبی یا مغزی شود و نیز سبب کم شدن گردش خون پاها می گردد.

5-عوارض چشمی : که می تواند از تار شدن موقتی بینایی تا مشکلات شدیدتری همراه باشد.

 

پیشگیری از دیابت برای همه

اگر چه امروز شمار بیماران دیابتی بسرعت رو به افزایش است، تنها راه درمان آن همان کنترل و در نهایت پیشگیری از ایجاد آن است. پیاده‌روی یکی از بهترین ورزش‌ها برای مبارزه با دیابت است. مطالعات نشان داده که ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی تعداد گیرنده‌های انسولین را روی دیواره سلول‌ها افزایش می‌دهدبا افزایش این گیرنده‌ها قند خون وارد سلول شده و به مصرف آن می‌رسد و در نتیجه این قند کاهش می‌یابد.

 

تغذیه بیماران دیابتی

شاید بتوان مهم‌ترین دغدغه مبتلایان به دیابت را تغذیه آنها دانست.محدود کردن مصرف قند و نشاسته شاید در ابتدا مشکل به نظر برسد ولی با جایگزینی غذاهای مناسب می‌توان تغذیه‌ای متنوع و سالم را برای دیابتی‌ها نیز برنامه‌ریزی کرد. یکی از بهترین راه‌های مصرف مواد نشاسته‌ای آن است که در یک وعده غذایی از یک نوع آن استفاده کرد.

-    استفاده از نان‌های سبوس‌دار مانند سنگگ و نیز نان‌های حاوی غلات مانند نان جو به دلیل داشتن فیبر بیشتر هم به عملکرد بهتر روده‌ها کمک می‌کند و هم ویتامین‌ها و مواد معدنی بیشتری را به بدن می‌رساند.

-    مواد نشاسته‌ای به دلیل آن که برای تبدیل‌شدن به قند‌های ساده نیاز به هضم دارند به طور سریع و یکباره جذب خون نشده و آن را سریع بالا نمی‌برند. در مقابل مواد غذایی حاوی قند و شکر مانند نوشابه‌های قندی، مربا، شکلات و شیرینی و کیک معمولا خیلی زود قندشان جذب خون شده و میزان قند خون را بالا می‌برند.

-مصرف میوه‌ها به جای آبمیوه ارجحیت دارد، زیرا علاوه بر مواد معدنی و ویتامین‌های موجود، فیبر بیشتری دارد و به جذب کندتر مواد قندی کمک می‌کند. گنجاندن انواع سالاد سبزیجات در برنامه غذایی نیز مفید است به شرطی که به جای سس‌های چرب از آبلیمو و آبغوره یا ماست استفاده شود.

مصرف گوشت‌های کم‌چرب مانند گوشت سینه مرغ و ماهی به شما برای ساخت و ساز و ترمیم بافت‌های بدن کمک می‌کند، اما باید از مصرف گوشت قرمز چربی‌دار یا گوشت مرغ دارای پوست پرهیز کرد.ری پوستی

تنها راه درمان آن همان کنترل و در نهایت پیشگیری از ایجاد آن است.