تشخیص مولکولی در بیماریهای ویروسی

   بیش ازدو دهه از ورود تکنولوژی تشخیص مولکولی به عرصه تشخیص بیماریها میگذرد.

يکي از شايعترين روشهاي مولکولي در تشخيص بيماريهاي ویروسی عبارت است ازPCR. اين کلمه اختصارChain  Reaction  Polymerase مي باشد .يعني شبیه سازی تکثیر ژن در درون هسته سلول  در یک لوله آزمایش.

پايه واساس انواع  PCR مشابه مي باشد يعني در يک لوله پلاستيکي، تمامي عوامل دخيل در تکثير اسيد نوکلئيک بطور تصنعي قرار داده شده تا با توسط آن DNA تکثير يابد.

Real Time PCR

در PCR Real Time پروب اتصال يافته به DNA از خود نور فلورسانس ساطع مينمايد. هر چه ميزان DNA موجود در نمونه اولیه بيشتر باشد، پروب بيشتري اتصال يافته ونور فلورسانس بيشتري نيزانتشارخواهد یافت. اين مقدارفلورسانس توسط نرم افزار دستگاه اندازه گيري ومقدار آن درهر سيکل بصورت يک گراف براي هر نمونه معين مي گردد که در آن هر خط صعودي نمايانگر يک نمونه می باشد (شکل زیر).

 

 

 

در اين روش نه تنها وجود ياعدم وجود مولکول هدف مشخص می شود (نتیجه کیفی یا Qualitative) ؛ بلکه مقدار (Concentration) ماده ژنتيکي نيز محاسبه مي گردد؛ (نتیجه کمی یا Quantitative).لازم به توضيح است که در سير کنترل برخی بيماريهاي ويروسي، اثبات وجود ويروس به تنهائي کافي نمي باشد، بلکه نياز به تعيين ميزان سطح سرمي ويروس (Viral  Load) مي باشد. لذا هراز گاهي سطح سرمي در بيمار مانيتور ميگردد ودراختيار بيمار و پزشک قرار ميگيرد.

در این تست زمان لازم از ابتدا تا انتهاي واکنش بين 1-2 ساعت مي باشد، بنابراین درصورت تحويل نمونه دراوائل ساعات صبح، تاقبل ازظهر پاسخ آماده مي باشد. لذا درصورت لزوم اورژانسي بودن پاسخ،انجام Real Time بهترين انتخاب است.

 

Real time دارای انواع مختلفی است که یکی ازجدیدترین نوع آن Multiplex Real time PCR   می باشد.

 

Multiplex Real time PCR

مزایای این روش عبارتند از:

حداقل آلودگی نمونه(که منجر به پاسخ های مثبت کاذب می شود)

صرفه جویی قابل ملاحظه در وقت  با توجه به تشخیص همزمان و یکباره پاتوژن های در یک روز

صرفه جویی اقتصادی

اصول روش آن همانند Real time PCR می باشد با این تفاوت که در آن بیش ازدو یا چند قطعه هدف دریک لوله واکنش PCRردیابی می شود.این روش با استفاده از پرایمر وپروب پاتوژن های متعدد که بخوبی وبه مهارت Optimize شده اند، امکان پذیر است.این پروب ها به مولکولهای فلورسانس مختلف متصل شده اند بنحوی که طول موج های مختلفی ازخود ساطع می کنند که هرکدام مربوط به پاتوژن موردنظر می باشد.

ازاین روش برای ارزیابی های کیفی و کمی(viral/bacterial load) پاتوژن،تعین ژنوتیپ و ردیابی پلی مورفیسم های ژنی استفاده می شود.

Rounded Rectangle:   تشخیص مولکولی در بیماریهای ویروسی
آزمایشگاه ژنتیک پزشکی و پاتوبیولوژی فجر (دکتر مهدوی) افتخار دارد که جهت افزایش کیفیت تستهای تشخیص  مولکولی برای اولین  بار  از  50  نوع    PCR  Multiplex Real time  برای تشخیص  نمونه های بالینی مختلف باکتریایی و ویروسی شامل: تنفسی، مننژیت، تناسلی، پوستی و غیره  استفاده نماید.